Prof. Kazimierz Wrześniowski (1916-1987)

Kazimierz Wrześniowski urodził się 21 lipca 1916 roku w Januszkowicach w powiecie Jasło w rodzinie nauczycielskiej. Szkołę podstawową i gimnazjum ukończył w Tarnowie. W roku 1935 podjął studia na Wydziale Inżynierii Lądowej i Wodnej Politechniki Lwowskiej. Na czwartym roku studiów pod kierunkiem prof. Romualda Rosłońskiego współpracował z Katedrą Budownictwa Wodnego. Wybuch wojny uniemożliwił mu ukończenie studiów w normalnym terminie. W latach okupacji pracował w przedsiębiorstwie budowy dróg i mostów w Tarnowie. W okresie tym, wykorzystując wolny czas, opracował podręcznik statyki budowli, który po wojnie, po odpowiednim uaktualnieniu, został wydrukowany przez PWSZ (miał trzy wydania). Po zakończeniu wojny został kierownikiem pozostałych z przedsiębiorstwa zakładów Tartak i Cegielnia, jednak zwolnił się w listopadzie 1945 roku w celu dokończenia studiów. W dniu 15 lipca 1946 roku uzyskał dyplom na Wydziale Inżynierii, Oddział Wodny, Akademii Górniczej w Krakowie.

W latach 1946-1950 pracował w Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu jako kierownik biura technicznego. Równolegle w roku 1947 został nauczycielem statyki i żelbetu w Technikum Budowlanym w Poznaniu. W roku 1950 na polecenie Ministra Leśnictwa zorganizował w Poznaniu pracownię terenową Biura Projektów Leśnictwa, którą kierował do roku 1953, do czasu powołania na stanowisko kontraktowego pracownika nauki w Katedrze Konstrukcji Stalowych i Żelbetowych na Wydziale Budownictwa ówczesnej Szkoły Inżynierskiej w Poznaniu. W opinii polecającej zastępca profesora Franciszek Thomas, który znał Kazimierza Wrześniowskiego ze współpracy w technikum i w praktyce inżynierskiej, napisał, że „odznacza się on pracowitością, sumiennością, ambicją i odpowiedzialnością zawodową”.

W Szkole Inżynierskiej Kazimierz Wrześniowski prowadził wykłady z konstrukcji żelbetowych, także na zamkniętym kursie magisterskim dla przyszłych asystentów. Kierował również studenckim towarzystwem naukowym. W roku 1955 na podstawie decyzji Ministra Szkolnictwa Wyższego uzyskał tytuł zastępcy profesora. W latach 1953-1959 pracował także na pół etatu jako główny konstruktor w Miastoprojekcie i według prof. Władysława Czarneckiego miał tam jak najlepszą opinię.

W roku 1957 nakładem Politechniki Poznańskiej został wydany skrypt Kazimierza Wrześniowskiego Łuki, łupiny, zbiorniki i silosy żelbetowe. Obliczenia statyczne i konstrukcja, zawierający zagadnienia, które dotąd – zdaniem prof. Jerzego Nechaya – nie były omawiane w żadnym polskim podręczniku żelbetu.

Rozprawę doktorską obronił 17 maja 1960 roku na Politechnice Gdańskiej. Jej tematem były zjawiska wytrzymałościowe i deformacyjne zachodzące w elementach żelbetowych mimośrodowo rozciąganych. Według opinii promotora prof. Bronisława Bukowskiego była to praca bardzo wartościowa, która wymagała szerokich studiów literatury i badań doświadczalnych.

W latach 1960-1964 kierował Zakładem Konstrukcji Betonowych, wchodzącym w skład Katedry Budownictwa na Wydziale Budownictwa Lądowego Politechniki Poznańskiej.

1 grudnia 1962 roku Rada Wydziału Budownictwa Lądowego Politechniki Krakowskiej nadała dr. inż. Kazimierzowi Wrześniowskiemu stopień naukowy docenta na podstawie pracy habilitacyjnej Wytrzymałość betonu na rozciąganie, przyczepność i rysy w elementach żelbetowych. Tematem kolokwium habilitacyjnego były badania modelowe.

W latach 1964-1970 doc. Kazimierz Wrześniowski kierował Katedrą Mechaniki Budowli na Wydziale Budownictwa Lądowego Politechniki Poznańskiej. Prowadził wykłady z wytrzymałości materiałów na studiach magisterskich. Był cenionym wykładowcą, wymagającym i obiektywnym egzaminatorem i cieszył się dużym szacunkiem i zaufaniem studentów i młodszych pracowników nauki.

W 1972 roku Rada Państwa nadała mu tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego nauk technicznych, a w roku 1979 uzyskał tytuł profesora zwyczajnego.

W latach 1977-1987 prof. Kazimierz Wrześniowski kierował Zakładem Wytrzymałości Materiałów i był jego opiekunem naukowym. W zakładzie kontynuowano ulepszanie procesu dydaktycznego, na przykład opracowywano nowe tematy ćwiczeń projektowych, ankietowano studentów. Dużą pomocą były kolejne wydania przygotowanego pod jego redakcją skryptu Wytrzymałość materiałów. Zarys teorii, przykłady i zadania, części 1–3.

Profesor pełnił na Politechnice Poznańskiej szereg odpowiedzialnych funkcji. W latach 1957-1966 był prodziekanem Wydziału Budownictwa Lądowego. 1 stycznia 1971 roku został powołany na stanowisko dyrektora Instytutu Technologii i Konstrukcji Budowlanych. Funkcję tę pełnił do roku 1986, z trzyletnią przerwą w latach 1981-1984. Przez dwie kadencje  w latach 1976-1981 – był prorektorem Politechniki Poznańskiej ds. rozwoju uczelni.

Główny nurt zainteresowań naukowych prof. Kazimierza Wrześniowskiego w tym okresie był związany z zastosowaniem nowoczesnych metod obliczeniowych w mechanice konstrukcji. W roku 1973 był współorganizatorem pierwszego sympozjum naukowego na temat Metody komputerowe w mechanice konstrukcji, które odbyło się w Poznaniu. Zapoczątkowało ono serię konferencji pod tym samym tytułem, odbywających się co dwa lata w innym ośrodku naukowym.

Mimo licznych obowiązków Profesor potrafił skupić wokół siebie grono aktywnych naukowo współpracowników, którzy pod jego kierunkiem podjęli realizację wieloetapowej pracy badawczej w ramach problemu węzłowego 05.12 Wytrzymałość i optymalizacja konstrukcji maszynowych i budowlanych, koordynowanego przez IPPT PAN. Za pracę tę zespół otrzymał w 1978 roku nagrodę Sekretarza Naukowego PAN.

Publikacje, których współautorem był prof. Kazimierz Wrześniowski, dotyczyły między innymi macierzowych metod analizy konstrukcji i analizy sztywności przestrzennej budynków wysokich. Ich wykaz obejmuje 66 pozycji. Profesor współpracował również z przemysłem. Ze współpracownikami wykonał wartościowe projekty konstrukcyjne, ekspertyzy i programy komputerowe.

Miał także zasługi na polu kształcenia kadr naukowych. Był promotorem 15 przewodów doktorskich i recenzentem licznych prac doktorskich i habilitacyjnych.

Brał czynny udział w pracach organizacji naukowych. Był członkiem Sekcji Mechaniki Konstrukcji Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN, Komisji Nauk Mechanicznych i Budowlanych PAN, przewodniczącym Wydziału Nauk Technicznych PTPN, członkiem założycielem Komisji Nauki przy Zarządzie PZI TB i członkiem PTMTS.

Za swoją działalność otrzymał wiele nagród i wyróżnień, między innymi krzyże Oficerski i Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi oraz Medal Komisji Edukacji Narodowej.

Profesor Kazimierz Wrześniowski zmarł 17 lutego 1987 roku. Rektor Politechniki Poznańskiej prof. Andrzej Ryżyński na uroczystej inauguracji roku akademickiego 1987/1988 powiedział: „Przez wiele lat wychowywał młodzież studencką, służąc jej własnym przykładem pracowitości. Pozostał w naszej pamięci jako wzorowy nauczyciel i wychowawca, zaangażowany naukowiec, człowiek niezwykłej prawości i szlachetności, aktywnie uczestniczący w pracy na rzecz Politechniki Poznańskiej”.

Elżbieta i Jacek Wdowiccy