Jubileusz 100-lecia urodzin Pana Docenta Franciszka Jarzyńskiego

Doc. dr inż. Franciszek Jarzyński urodził się 4 listopada 1916 r. w Siemianowie w woj. poznańskim w rodzinie robotniczej. Po ukończeniu szkoły powszechnej w Siemianowie uczył się  w Szkole Przemyslowo – Handlowej w Gnieźnie, którą ukończył w 1934 roku.  W latach 1935-1936 odbył zasadniczą służbę wojskową w 17 pułku artylerii  w Gnieżnie a następnie wyjechał do Gdyni, do pracy w charakterze handlowca w firmie Poleska. Po wybuchu II wojny światowej nastąpił pobór do wojska , do   pułku artylerii w Toruniu, potem brał udział w obronie Warszawy i walkach nas froncie modlińskim, a po klęsce  trafił do obozu   jenieckiego  w Iławie i w październiku 1939 nastąpił powrót  do Gniezna. Po powrocie do Gniezna zatrudniony był początkowo w firmie budowlanej Miller a następnie jako robotnik przymusowy wysłany został do pracy w kopalni węgla kamiennego w okręgu Karwina- Trzyniec ( Zaolzie). Wypadek w kopalni zmusił go do powrotu do Gniezna i ponownego zatrudnienia w firmie budowlanej.

Po wyzwoleniu , w lutym 1945 , skierowany został ( jak sam pisze w życiorysie) do  służby na kolei początkowo w Gnieźnie a potem w Okręgowej Dyrekcji Kolei w Szczecinie ( ze względu  na umiejętności radiotelegrafisty uzyskane w wojsku ). Pracując w Szczecinie  został  słuchaczem  Państwowego liceum technicznego , które ukończył w listopadzie 1947 otrzymując maturę i dyplom technika budowlanego.  

Studia wyższe pierwszego stopnia odbył w latach 1948-1951 na Wydziale Inżynierii Szkoły Inżynierskiej w Szczecinie, w zakresie konstrukcji mostowych. Posiadając stopień inżyniera budowlanego  rozpoczął pracę zawodową w Biurze Projektów Przemysłu  Papierniczego w Łodzi, na stanowisku samodzielnego projektanta w komórce projektowej przy Fabryce Celulozy i Papieru w Skolwinie k. Szczecina. W latach 1953-1954  pracował w oddziale tegoż biura w Poznaniu, jako projektant, st. projektant i kierownik zespołu. W latach 1954-1957 odbył studia wyższe drugiego stopnia na Wydziale Budownictwa Lądowego Politechniki Poznańskiej, w zakresie konstrukcji  inżynierskich. Od 1953-1961 był pracownikiem Poznańskiego Biura Projektów Budownictwa Przemysłowego w Poznaniu, pełniąc funkcję weryfikatora projektów budowlanych.

W Politechnice Poznańskiej doc. F. Jarzyński jest zatrudniony od 1.03.1954 r. Był kolejno asystentem, st. asystentem i adiunktem. Z dniem 1.03.1973r. został powołany na stanowisko docenta w Instytucie Technologii i Konstrukcji Budowlanych. Od 1968 r. prowadził również wykłady i ćwiczenia w punkcie konsultacyjnym Politechniki Poznańskiej w Szkole Inżynierskiej w Bydgoszczy, a od 1.10.1975 do 30.09.1982 r. po przemianowaniu tej uczelni na Akademię Techniczno-Rolniczą, pracował na stanowisku docenta w wymiarze ½ etatu.

W roku 1987 przeszedł na zasłużoną emeryturę ale nie zerwał kontaktów z Instytutem prowadząc jeszcze przez wiele lat zajęcia z zakresu mechaniki budowli i aktywnie uczestnicząc w okolicznościowych konferencjach i spotkaniach towarzyskich.

Zainteresowania naukowe doc. Franciszka Jarzyńskiego koncentrowały się na zagadnieniach dynamiki budowli związanych z dynamiką dźwigarów powierzchniowych i układów cięgnowo-prętowych.

Pracę naukową zapoczątkował pracą magisterską na temat „Zagadnienia funkcji naprężeń Neubera w przestrzennym stanie napięcia” (1957) napisaną pod kierunkiem prof. dr T. Kozłowskiego. Praca dotyczyła badania odkształceń ciała trójwymiarowego za pomocą funkcji złożonej z trzech funkcji harmonicznych. Następnym tematem zainteresowań była próba transformacji wzorów Hertza do obliczania naprężeń stykowych w przegubach żelbetowych.  Rezultatem wnikliwych badań teoretycznych nad zachowaniem się płyt fundamentowych spoczywających na usuwającym się podłożu gruntowym była rozprawa doktorska pt. „Odkształcenia płyt punktowo podpartych spowodowane usuwaniem się podpór na skutek podziemnej eksploatacji”( 1964).  Promotorem pracy był prof. dr  Z. Kączkowski z Politechniki Warszawskiej, a recenzentami byli: prof. dr J. Mutermilch z Politechniki Warszawskiej i prof. dr M. Sokołowski z Instytutu Podstawowych Problemów Techniki PAN w Warszawie. Po uzyskaniu stopnia doktora podjął badania związane z dynamiką układów sprężających. Zainteresowania doc. Franciszka Jarzyńskiego koncentrowały się wówczas głównie na analizie drgań dźwigarów powierzchniowych, a w szczególności płyt i powłok izotropowych. Ostatecznie przedmiotem dociekań były drgania nieustalone płyt sprężystych pod wpływem obciążeń ruchomych. Do rozwiązania postawionego zagadnienia zastosowano metodę klasyczna oraz metodę nakładania ugięć opracowaną przez  prof.  Z.  Kączkowskiego do belek podanych obciążeniom ruchomym. Metoda ta została uogólniona na układy dwuwymiarowe stąd jej nazwa metody superpozycji powierzchni falowych. Metodę superpozycji powierzchni falowych cechuje przejrzystość opisu matematycznego oraz jasna interpretacja fizyczna badanego zjawiska drgań. Jej wyższość w porównaniu z metodami klasycznymi polega na tym, że umożliwia ona otrzymanie prostych rozwiązań, co ma istotne znaczenie przy wykonywaniu obliczeń za pomocą ETO. Wyniki badań były publikowane w materiałach specjalistycznych konferencji krajowych. Tej problematyce jest również poświęcona rozprawa pt. „Drgania nieustalone płyt sprężystych pod wpływem siły ruchomej ” (WPP 1973) , zawierająca pełną teorię i analizę numeryczną rozważanego problemu.

Drugą dziedziną równolegle uprawianą jest analiza dynamiczna układów cięgnowo- prętowych mającą zastosowanie m.in. w budownictwie mostowym. Z dziedziny drgań i stateczności aerodynamicznej mostów wiszących obywatel wietnamski, mgr inż. Nguyen van Tińh napisał, pod kierunkiem doc. F.Jarzyńskiego pracę doktorską , ukończoną w 1976 roku.

Dnia 25.01.2016 roku spotkałem się z doc. dr inż. Franciszkiem Jarzyńskim w Instytucie Konstrukcji Budowlanych w celu przeprowadzenia swoistego wywiadu ze Stulatkiem , prawie w przededniu Jego urodzin ( 4 listopad 2016). Odżyły wspomnienia i fakty nie ujawniane dotąd w oficjalnych dokumentach , jak na przykład znajomość posługiwania się alfabetem Morse’a , która przyczyniła się do zatrudnienia na kolei po drugiej wojnie światowej w charakterze telegrafisty, praca w kopalni na Zaolziu w 1943 roku w charakterze specjalisty od transportu kolejowego , czy ciężki wypadek uszkodzenia nogi i szpitalne leczenie w Gnieźnie na polecenie niemieckiego lekarza i in. Stulatek pozostaje w dobrym zdrowiu, prowadzi samochód , ale tylko w dzień,  i jak najdłużej stara się przebywać na świeżym powietrzu pracując w ulubionym ogródku.  Jest to dobry wyznacznik długości życia.

Dnia 15 listopada 2016 roku, tuż po 100 letnich urodzinach obchodzących w gronie najbliższej rodziny, odbyła się z inicjatywy JM Rektora Politechniki Poznańskiej, prof. dr hab. inż. Tomasza Łodygowskiego jubileuszowa uroczystość z udziałem byłych i obecnych pracowników Uczelni oraz zaproszonych gości . Podczas niej doc. Franciszek Jarzyński otrzymał złoty medal  "Labor Omnia Vincit" - Praca wszystko zwycięża -  przyznany przez Towarzystwo im. Hipolita Cegielskiego z Poznania. Trudno o bardziej trafną syntezę długiego życia Pana Docenta.   200 lat Panie Profesorze.

Opracował : prof. dr hab. inż. Józef Jasiczak,

były student Pana Docenta, podwładny i współpracownik, autor biografii wielu wybitnych uczonych Wydziału Budownictwa Lądowego

Franciszek Jarzynski

 

Franciszek Jarzynski 2

 

Franciszek Jarzynski 3